Model5 d.o.o.
Bačvanska 21/1
11000, Beograd
Datum: 22.11.2017
 
Kružne raskrsnice
 

Velika zainteresovanost za savremene raskrsnice sa kružnim tokom u mnogim zemljama zapadne Evrope i na australijskom kontinentu, a poslednjih godine i u SAD, zbog rezultata koje su pokazale na polju bezbednosti i kapaciteta, dostigla je takve razmere da se može smatrati strateškim konceptom u projektovanju površinskih raskrsnica.

Rezultati mnogobrojnih istraživanja koji pokazuju da se prelaskom na ovaj tip raskrsnica drastično smanjuje broj saobraćajnih nesreća, a naročito onih sa povređenima i nastradalima, kao i nesporan uticaj u pogledu zaštite životne sredine i u estetskom pogledu trebalo bi da posluže kao podsticaj za značajniju ulogu ovih raskrsnica u planerskoj, odnosno projektantskoj praksi kod nas.

Prilikom implementacije kružnih raskrsnica poseban akcenat potrebno je staviti je na proces planiranja i donošenja odluke o opravdanosti izgradnje savremenih raskrsnica sa kružnim tokom, obzirom na navedene prednosti, kao i činjenice da kod nas nisu zastupljene u značajnijem broju.

OSNOVNE KARAKTERISTIKE SAVREMENIH RASKRSNICA SA KRUŽNIM TOKOM

Postoje tri osnovne karakteristike savremenih raskrsnica sa kružnim tokom:

  • Savremene raskrsnice sa kružnim tokom imaju manji prečnik što smanjuje brzinu u   kružnom toku,
  • Najčešće imaju razdelno ostrvo koje uslovljava razdvajanje ulaznih i izlaznih tokova,
  • Imaju "Trougao" na ulazu u kružni tok umesto znaka "Stop".

PREDNOSTI SAVREMENIH RASKRSNICA SA KRUŽNIM TOKOM

U pogledu sigurnosti

  • Imaju manji broj konfliktnih tačaka u poređenju sa klasičnim raskrsnicama,
  • Manje brzine uslovljene geometrijom raskrsnica smanjuju broj incidenata.

U pogledu kapaciteta

  • "Trougao" umesto znaka "Stop" uzrokuje manje razmake između vozila,
  • Kada se posmatra samo jedna raskrsnica, savremene raskrsnice sa kružnim tokom    daju veći kapacitet od signalisanih raskrsnica.

U pogledu vremena čekanja

  • Generalno, čekanje kod raskrsnica sa kružnim tokom je manje nego kod ekvivalentnih signalisanih raskrsnica,
  • Za vreme crvenog i žutog svetla kod signalisanih raskrsnica, javlja se nepotrebno vreme čekanja bez obzira na slobodni prostor za prolazak kroz raskrsnicu.

U pogledu koštanja

  • Generalno se zahtevaju manje širine saobraćajnica,
  • Troškovi održavanja signalisanih raskrsnica su veći nego raskrsnica sa kružnim tokom,
  • Troškovi usled saobraćajnih nezgoda su manji zbog manjeg broja i težine nezgoda.

U pogledu kretanja pešaka i biciklista

  • Razdelna ostrva povećavaju bezbednost pešaka,
  • Manje brzine na savremenim raskrsnicama sa kružnim tokom trebalo bi da povećaju bezbednost biciklista.

U pogledu zaštite čovekove sredine

  • Raskrsnice sa kružnim tokom smanjuju potrošnju goriva u odnosu na signalisane raskrsnice, usled smanjenja naglog ubrzavanja i kočenja,
  • Raskrsnice sa kružnim tokom takođe smanjuju i nivo buke u odnosu na signalisane raskrsnice.

U estetskom pogledu

  • Raskrsnice sa kružnim tokom su u estetskom pogledu daleko prihvatljivije u odnosu na klasične signalisane raskrsnice i daju mnogo veće mogućnosti za estetsko   oblikovanje.

PRIMENA SAVREMENIH RASKRSNICA SA KRUŽNIM TOKOM

Poželjne situacije za primenu savremenih raskrsnica sa kružnim tokom su sledeće:

  • Kada primena znaka "Stop" uzrokuje neprihvatljivo vreme čekanja saobraćaja na ukrsnom pravcu. Savremene raskrsnice sa kružnim tokom redukuju vreme čekanja   na sporednom pravcu, ali povećavaju vreme čekanja na glavnom pravcu. (U mnogim slučajevima raskrsnice sa kružnim tokom imaju isti kapacitet kao i klasične signalisane raskrsnice, ali se njihovom primenom smanjuje vreme čekanja i povećava bezbednost),
  • Na raskrsnicama na kojima je veliki procenat "levih skretanja",
  • Na raskrsnicama sa više od četiri kraka,
  • Na raskrsnicama na kojima je neproporcionalno veliki broj incidenata koji uključuju    ukrsni saobraćaj, odnosno manevarski saobraćaj,
  • Na raskrsnicama gde glavni saobraćajni tok skreće,
  • Na magistralnim i regionalnim putevima u prigradskom području na kojima su velike brzine, kao i broj levih skretanja,
  • Na raskrsnicama na kojima nije poželjno dati prioritet nijednom pravcu.

PROJEKTOVANJE SAVREMENIH KRUŽNIH RASKRSNICA

U okviru procesa projektovanja kružnih raskrsnica neophodno je uvrstiti i planerski deo, a imajući u vidu činjenicu da su kružne raskrsnice relativno novi oblik regulisanja saobraćaja te je potrebno ispitiati veliki broj faktora koji opravadavaju primenu takvog režima saobraćaja.U vezi sa tim sam proces projektovanja se sastoji iz dva dela i to planerskog i dela izrade glavnih projekata kružnih raskrsnica.

Proces planiranja savremenih raskrsnica sa kružnim tokom

Proces planiranja raskrsnica sa kružnim tokom treba da pokaže opravdanost odluke da se određeni oblik raskrsnice primeni na specifičnoj lokaciji. Tek nakon faze planiranja može se pristupiti detaljnoj analizi i projektovanju.

Proces planiranja počinje sa određivanjem preliminarnog oblika i funkcionalnih karakteristika raskrsnice. Određuje se minimalni potrebni broj saobraćajnih traka na prilazima i na osnovu toga kategorija raskrsnice koja će u najvećoj meri zadovoljiti programske zahteve: mini ili normalna, sa jednom ili više saobraćajnih traka u kružnom toku, gradska ili vangradska itd. Sa razvojem procesa projektovanja neke polazne osnove mogu biti promenjene.

Proces planiranja treba da sadrži sledeće faze:

-   Faza 1. Razmatranje okolnosti u kojima bi raskrsnica sa kružnim tokom trebalo biti izgrađena. Pronalaženje razloga vezanih za specifičnost lokacije zbog kojih, eventualno, raskrsnica sa kružnim tokom ne bi bila dobar izbor.

-   Faza 2. Određivanje preliminarnog broja saobraćajnih traka baziranih na zahtevanom kapacitetu.

-  Faza 3. Određivanje razloga za projektovanje raskrsnice sa kružnim tokom. Neki od razloga mogu biti: umirenje saobraćaja, povećanje bezbednosti saobraćaja, poboljšanje funkcionalnih karakteristika raskrsnice (povećanje kapaciteta, smanjenje vremena čekanja, smanjenje dužine redova čekanja itd.), geometrijski uslovi zbog kojih je neki drugi tip raskrsnice neprimenljiv. Svaki od ovih razloga zahteva različite informacije potrebne da bi se donela odluka o opravdanosti izgradnje raskrsnice sa kružnim tokom.

-    Faza 4. Analiza prilagođena određenom razlogu uvođenja i upoređenje sa alternativnim tipom raskrsnice.

-    Faza 5. Određivanje prostornih zahteva i upoređenje sa prostornim mogućnostima.

-    Faza 6. Analiza ekonomske opravdanosti rešenja (poređenje sa alternativnim rešenjima).

Proces izrade glavnog projekta se najčešće sastoji iz sledećih faza:

-    Faza 1. Definisanje inicijalnog "izgleda" (layout) raskrsnice.

-    Faza 2. Provera svih parametara bezbednosti saobraćaja na definisanoj kružnoj  raskrsnici. Izmena definisanog "izgleda" (layout) raskrsnice u skladu sa uočenim nedostacima.

-    Faza 3. Provera svih parametara vezanih za efikasnost u odvijanju saobraćaja na kružnoj raskrnici. Izmena definisanog "izgleda" (layout) raskrsnice u skladu sa uočenim nedostacima.

-    Faza 4. Provera bezbednosti saobraćaja finalnog "izgleda" (layout) raskrsnice.

-    Faza 5. Definisanje adekvatne saobraćajne signalizacije i opreme, adekvatnog osvetljenja, faze izvođenja radova.

-    Faza 6. Vršenje revizije bezbednosti saobraćaja konačnog rešenja kružne raskrsnice sa svim neophodnim elementima.

-    Faza 7. Izmena konačnog rešenja kružne raskrsnice sa svim neophodnim elementima u skladu sa izvršenom revizijom bezbednosti saobraćaja.